Geastrum quadrifidum DC. (1801)
|
owocnik (Fruitbody)
Osłona zewnętrzna (egzoperydium) pęka daleko, zwykle na 4 płaty (rzadziej na 5-6), płaty rozchylają się gwiaździście, kontynuując ten ruch unoszą endoperydium na sztywnych nóżkach; w czasie rozchylania następuje oddzielenie zewnętrznej, grzybniowej, warstwy osłony zewnętrznej, zwykle zostaje ona pod owocnikiem, tworząc poprzerastaną z podłożem miseczką stykającą się z ramionami gwiazdy na szczytach płatów; grzybnia wyściełająca miseczkę jest biaława, bez połysku; zewnętrzna strona ramion jest gładka lub nieregularnie pomarszczona, biaława, wyschnięta ochrowobrązowa; wewnętrzna powierzchnia osłony zewnętrznej jest szaro-popielata.
Osłona wewnętrzna (endoperydium) kulistawe lub wydłużone, odwrotnie jajowate, 3.5-15 mm szerokości, ciemno-szarobrązowe; o powierzchni pokrytej drobnymi kryształkami; młoda szara, liliowo-brązowa, z wiekiem ochrowa, brązowawa.
Apofiza zwykle obecna. Szyjka krótka, do 2 mm długości.
Ujście zarodników (perystom) niskie lub wyciągnięte, włókniste, talerzyk wyraźny, ostro odcinający się, ograniczony wałeczkiem.
Kolumella słupkowata, brązowoszara, sięga do połowy wysokości endoperydium. Gleba ciemnobrązowa.
zarodniki (Spores)
Włośnia o strzępkach do 7.5 µm szerokości.
występowanie
wartość (Importance)
No culinary value.
uwagi (Remarks)
![]() |
w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) — specyfikacja zapisów wg stanu na dzień 2012.01.15Przyjęte do rejestru:
· z podanym ATPOL: 181970 BC-63, 102981 DE-45, 117002 DE-45, 149882 DE-45, 181292 DE-45, 169867 DE-56, 148272 DE-66, 120505 DF-62, 81494 EG-33, 153038 GC-01, 171170 GC-04, 78543 GC-64,
• Oczekujące na przyjęcie:
· z podanym ATPOL: 75399 GC-20,
Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2012.01.15
• 75399 Geastrum quadrifidum; Białystok-Klepacze; ok 500 m S od stacji kolejowej Klepacze. Ok. 20 m wgłąb lasu (na południe) od boiska drużyny Tornado Klepacze., GC-20; 26.08.2007; Las sosnowy, z domieszką liściastych. Stanowisko położone ok. 3 m od ogniska.; piaszczysta ziemia pokryta igłami sosnowymi oraz okruchami węgla drzewnego. 2 owocniki; leg. Tomasz Pachlewski; det. Anna Kujawa; eksykat: tak, zostanie wysłany do Kustosza bazy, fot. tak,
uwagi: średnica główek - kolejno: ok.4mm i ok.8mm
fot. 116771 fot. 116772 fot. 116773 fot. 116774
78543 Geastrum quadrifidum; Puszcza Białowieska, rezerwat Nieznanowo, GC-64; 19.09.2007; grąd; na ziemi, wsród mchów dwa owocniki; leg. Błażej Gierczyk; det. Błażej Gierczyk; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 7/BG/24.09.07, fot. tak, u Darka Karasińskiego, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część. III. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2007. Przegląd Przyrodniczy 21(1): 8-53
81494 Geastrum quadrifidum; Podłaźce, Pieniński Park narodowy, EG-33; 13.10.2007; Brzeg lasu modrzewiowo-jodłowego i łąki kserotermicznej; na ziemi jeden owocnik; leg. Piotr Chachuła i Marta Piechowicz; det. Piotr Chachuła; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 19/PCH/16.05.08, fot. tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: N 49st24'32,6"; E 20st24'34,6"; H-521 m n.p.m. Owocnik rósł tuż przy ścieżce zwierząt, w sąsiedztwie rosły także 4 owocniki Geastrum fimbriatum.
fot. 130604 fot. 130605 fot. 130606 fot. 130607
102981 Geastrum quadrifidum; 2km SE,Łuszczanowice,gm.Kleszczów,pow.bełchatowski, DE-45; 08.06.2008; las świerkowy; na ściółce dwie grupy kilka m od siebie (18+12 owocników); leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 4/JN/17.06.08, fot. tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: owocniki zeszłoroczne
fot. 176008 fot. 176009 fot. 176010
117002 Geastrum quadrifidum; 1 km E,Leśn.Łuszczanowice,gm.Kleszczów, DE-45; 05.10.2008; świerczyna; na ściółce w grupach,po kilka kilkanaście sztuk; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie,grzyb chroniony, fot. tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: Potwierdzenie stanowiska ID102981.Na dzień dzisiejszy stwierdziłem cztery grupy gwiazdoszy:dwie ze świeżymi owocnikami i dwie tylko z zeszłorocznymi owocnikami
fot. 206711 fot. 206712
120505 Geastrum quadrifidum; Tychy Promnice, na skarpie wzdłuż drogi, pow.tyski, woj.śląskie, DF-62; 21.10.2008; skarpa porośnięta topolą osiką, dębem, brzozą, wierzbą, w odległości ok. 8 m przy drodze sosny; na ziemi w trawie, wsród liści około 30 owocników w różnym stadium rozwoju na pow. ok. 2 m kw; leg. Janusz Gądek; det. Joanna Gądek; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 11/JG/29.11.08, fot. tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi:
fot. 215360 fot. 215361 fot. 215362
148272 Geastrum quadrifidum; 1 km NW,Kol.Ojrzeń,gm.Gidle,pow.radomszczański, DE-66; 04.10.2009; las świerkowy; na ziemi,na ściółce grupa 4 owocników i 4 zwiędniętych ''jaj''; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi:
fot. 282114 fot. 282115
149882 Geastrum quadrifidum; 2km SE,Łuszczanowice,gm.Kleszczów,pow.bełchatowski, DE-45; 11.10.2009; las świerkowy; na ściółce naliczyłem 74 owocniki w pięciu grupach (35+2+4+6+27) na powierzchni ok.0,5ha; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi: potwierdzenie stanowiska ze zgłoszeń id102981 i id117002
fot. 285800 fot. 285801 fot. 285802 fot. 285803 fot. 285804 fot. 285805
153038 Geastrum quadrifidum; około 1.5 km. na wschód od Ogrodniczek, pow. pow. białostocki, woj. woj. podlaskie, GC-01; 30.10.2009; Stary las mieszany lecz w tej części ze znaczną przewagą świerka; mocno zmurszały pień jeden owocnik; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: NIE-chroniony, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 295515 fot. 295516 fot. 295517
169867 Geastrum quadrifidum; 300m S,Leśniczówka Strzałków,gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 08.08.2010; wielogatunkowy las mieszany-jodły,dęby,brzozy,graby,leszczyny i in; na omszałych szczątkach pniaka grupka trzech owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie ,gatunek chroniony, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 358390 fot. 358391
171170 Geastrum quadrifidum; około 2 km. na południe od Krynek, pow. pow. sokólski, woj. woj. podlaskie, GC-04; 22.08.2010; Las świerkowy w średnim wieku, całkowicie pozbawiony poszycia oraz roślin zielonych.; na ziemi dwie grupy owocników w bezpośrednim sąsiedztwie świerków. Pierwsza grupa (ok. 20szt) -owocniki już starsze. Druga grupka mniej liczna (ok. 10m. dalej) -owocniki świeże.; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 3/MG/11.01.11, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 362892 fot. 362893
Więcej informacji w wątku.
181292 Geastrum quadrifidum; 1 km E,Leśn.Łuszczanowice,gm.Kleszczów, pow. bełchatowski, woj. łódzkie, DE-45; 05.10.2010; świerczyna; na ściółce w grupce; w tym roku napotkałem tam tylko kilka ''świeżych'' owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, fot. tak, notatka: nie
uwagi: fot. 393664
181970 Geastrum quadrifidum; 4 km N Sieraków, pow. Międzychodzki, woj. Wielkopolskie, BC-63; 26.07.2009; Las iglasty (sosna, świerk); Na ziemi Grupa około 20 owocników; leg. Adrian Szymkiewicz; det. Adrian Szymkiewicz; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 18/AS/10.02.11, fot. tak, notatka: tak
uwagi: Gwiazdosz czteropromienny
Owocniki znalezione na terenie Puszczy Noteckiej
fot. 395284 fot. 395285
literatura · references
· Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 — Houby. [49]
· Breitenbach J., Kraenzlin F., 1986 — Fungi of Switzerland 2 - Non gilled fungi [26II]
· Rudnicka-Jezierska W., 1991 — Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodermatales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). [14]
· baza „publikacje po 2000 r.”
w Internecie · direct links — lista 5 linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w Pełnej Wersji - przejdź teraz
list of 5 external links available in Full Version - use now
wersja publikacji 15.01.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 18.03.2005 · została utworzona/was created 25.01.2003
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Geastrum_quadrifidum.htm">gwiazdosz czteropromienny - Geastrum quadrifidum - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Geastrum_quadrifidum.htm]gwiazdosz czteropromienny - Geastrum quadrifidum - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]




