gwiazdosz najmniejszy


Geastrum minimum Schwein.
gwiazdosz najmniejszy


Geastrum minimum
23.06.2006, Ostrava, Czechy; znal. 060623.4
Copyright © by Marek Snowarski
Geastrum minimum
23.06.2006, Ostrava, Czechy; znal. 060623.4
Copyright © by Marek Snowarski
Geastrum minimum
23.06.2006, Ostrava, Czechy; znal. 060623.4
Copyright © by Marek Snowarski
Geastrum minimum
05.10.2008, Stalowa Wola; znal. WS081005.121144
Copyright © by Wiesław Smyrski
Geastrum minimum
05.10.2008, Stalowa Wola; znal. WS081005.121144
Copyright © by Wiesław Smyrski

Cechy makroskopowe
Macro
Owocnik w stanie zamkniętym podziemny, kulisty 3-8(18) mm średnicy.

Osłona zewnętrzna (egzoperydium) pęka gwiaździśie na 6-12 ramion, zwykle 8 ramion [130], 6-9 ramion [127], średnica rozłożonych ramion, 9-24(50) mm [130], -30(40) [14], 10-25(30) [127]. Ramiona nie są higroskopijne, w miarę rozwoju rozchylają się poziomo a potem podginąją nieco unosząc owocnik, przestrzeń pomiędzy nimi zwykle jest wypełniona przez ściółkę przerośniętą grzybnią. Wewnętrzna część egzoperydium białawoszara, szara, z beżowym odcieniem; podeschnięte wygląda jak oprószona, z wiekiem może spękać na drobne poletka i odpaść odsłaniając włóknistą, zewnętrzną część egzoperydium.

Osłona wewnętrzna (endoperydium) ±kulista, 4-12 mm średnicy, tej samej barwy lub ciemniejsza co wewnętrzna powierzchnia ramion egzoperydium, płowiejejąc ciemnieje i staje się szare, szarobrązowe; powierzchnia oszroniona kryształkami (szczawianu wapnia [14]) długości ok. 50 µm (jeśli owocniki wyrosłe na ziemiach wapiennych) lub naga.

Endoperydium jest osadzone na krótkiej szyjce (do 2 mm), widocznej u suchych owocników i u podstawy posiada wyraźną apofizę.

Ujście zarodników (perystom) stożkowate, niskie, czasem płaskie, o jedwabisto-włókienkowatej powierzchni; jaśniej zabarwiony niż reszta endoperydium.

Gleba świeża czekoladowobrązowa.

Cechy mikroskopowe
Micro
Geastrum minimum

Zarodniki kuliste, szorstkie, 4.5-7.2 µm [129], brodawkowane, do 12 brodawek na obwodzie, 4.5-5.5(7) µm [14], z 12-16 brodawkami, 0.3-0.5 µm wysokości na obwodzie [127].

Włośnia do 6 µm [129], do 4 µm [14] średnicy.

Wartość
Importance
  Jak i inne gwiazdosze bez kulnarnego znaczenia. W Polsce podlega ochronie.
  No culinary value.
Występowanie   Szeroko rozpowszechniony i zapewne z racji niewielkich rozmiarów przeoczany. Występuje na stanowiskach piaszczystych, kserotermicznych, w suchych lasach, zaroślach i na terenach trawiastych lub ruderalnych. Na niżu i wysoko w górach.
VI3:06; X1:08;
Uwagi
Remarks
Geastrum schmidelii
G. schmidelii

Gatunek ten wyróżnia się niewielkimi rozmiarami, oszronioną powierzchią endoperydium i niekarbowaną, jedwabistą powierzchnią perystomu. Oszronioną powierzchnię endoperydium ma także gwiazdosz karzełkowaty (Geastrum schmidelii), ten jednak odróżnia się wyraźnie karbowaną powierzchnią perystomu.
Geastrum quadrifidum
G. quadrifidum

Małe owocniki ma także gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum), ten ma jednak mniejszą liczbę ramion, zwykle 4-5 i u podstawy mocno podgiętych ramion trwałą miszeczkę ze ściółki przerośniętej grzybnią.

W rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ)
Specyfikacja zapisów na dzień 2010.01.22 11:58

Przyjęte do rejestru:
· z podanym ATPOL: 149909 DE-55, 138837 DF-46, 121144 FF-04,

W publikacjach po 2000 r. Geastrum minimum Schwein. - Basidiomycota
Łuszczyńska i Łuszczyńki 2004, , Mleczko 2004, Wojewoda 2000b, Łuszczyński 2002, Łuszczyński 2007, Łuszczyński 2008, Stasińska 2008b, Adamczyk 2009, Wojewoda 2008, Friedrich 2006a,
Literatura (REFERENCES) Dorfelt, Heinrich, 1985 - Erdsterne: Geastracae und Astraeaceae. p.49 [130]
Sarasini, M., 2005 - Gasteromiceti epigei. p.91 [127]
Rudnicka-Jezierska W., 1991 - Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodermatales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). p.76 [14]
W Internecie (LINKS) Lista (1) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać.
List of (1) external links available in professional version; here use link on the left to locate it.
Fotografie 1:1
(Natural size photographs)
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej
Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version


Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii:
Selected collections. Click on small photo to see all pictures:
Geastrum minimum

znal. 06 06 24 - 5 (M. Jeppson, Adamcik, det. M. Jeppson)
(Svaty Jan Moravski, Słowacja)
identification: without ornamentation
spores: 4.4 × 4.3, Q= 1.0, N= 35

Geastrum minimum

znal. 06 06 23 - 4 (H. Deckerova)
(Ostrava, Czechy) hałda kopalni węgla
identification: without ornamentation
spores: 4.6 × 4.6, Q= 1.0, N= 42

Geastrum minimum

znal. 20081005.121144.ws (Wiesław Smyrski)
(Stalowa Wola) przydrożne zarośla



Copyright © 2006-2010 by Marek Snowarski
Ostatnia zmiana/MODIFIED: 18.01.2010 (utworzona/CREATED 22.12.2006) | Zobacz też rośliny naczyniowe Polski, atlas roślin
Wersja publikacji: 2010.01.22w