gwiazdosz wzniesiony


Geastrum fornicatum (Huds.) Hook. (1821)
gwiazdosz wzniesiony (gwiazdosz wierzchołkowy)


Geastrum fornicatum
Imel, Słowacja
Copyright © by Míla Dobešová
Geastrum fornicatum
dojrzały owocnik / mature sporocarp; 26.08.2004, Turew k. Kościana
Copyright © by Krzysztof Kujawa
Geastrum fornicatum
rozwijający się owocnik; pod owocnikiem widoczne rozszczepiona, zewnętrzna część (A) osłony zewnętrznej / developing sporocarp; visible external, split part (A) of exoperidum; 26.08.2004, Turew k. Kościana
Copyright © by Krzysztof Kujawa

OwocnikFruitbody   Owocnik początkowo zamknięty, kulisty, w miarę rozwoju coraz bardziej spłaszczony, 40-70 mm średnicy, o powierzchni pokrytej grzybnią przerośniętą z podłożem.
  Osłona zewnętrzna (egzoperydium) pęka na duże, trójkątne płaty, niehigroskopijne, zwykle są to 4 płaty, czasem więcej (5-7); rozłożnony owocnik ma maksymalnie 120(180) mm średnicy, płaty następnie podwijają się usząc endoperydium do 100 mm nad powierzchnię ziemi, a zewnętrzna warstwa płatów oddziela się tworząc od spodu miseczkę przerośniętą z podłożem. Wewnętrzna powierzchnia osłony zewnętrznej szara, szarobeżowa, wyschnięta szaroochrowa, u starych owocników czarnobrazowa, z wiekiem marszczy i łuszczy się poprzecznymi płatami, poczynając od centrum owocnika.
  Osłona wewnętrzna (endoperydium) kulistawa, przy wysychaniu nieco spłaszcza się, 10-30 mm średnicy, z wiekiem czarnobrązowe. Szyjka krótka i szeroka, widoczna u suchych egzemplarzy, 2(5) mm długości i 4 mm szerokości; nieco jaśniejsza od endoperydium, brązowoszara. Apofiza zwykle wyraźna. Ujście zarodników (perystom) stożkowaty, włóknisty, bez wyraźnej granicy, bez talerzyka i bez ograniczającego wałeczka. Kolumella niska, półkulista, miękka, watowata. Gleba ciemno-czekoladowobrązowa.
ZarodnikiSpores   Zarodniki kuliste, delikatnie brodawkowane, 3.5-4.5(5) µm średnicy.
  Włośnia o strzępkach do 12 µm szerokości.
Występowanie   Bardzo rzadki. Owocniki wyrastają pojedyczno lub w grupach, w parkach i innych miejscach z dużą ilością ściółki.
WartośćImportance   W Polsce podlega, jak i pozostałe gwiazdosze, ochronie. Bez znaczenia kulinarnego.
  No culinary value.
UwagiRemarks   Do pewnego stopnia podobny gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum) ma mniejsze owocniki, a ujście zarodników jest otoczone wyraźnym talerzykiem.
W publikacjach po 2000 r. Geastrum fornicatum (Huds.) Hook. - Basidiomycota
synonimy: G. fenestratum (Batsch) C. G. Lloyd
uwagi: wg IF to dwa osobne gatunki
Lisiewska 2004, Kujawa 2008, Kujawa 2009,
Literatura (REFERENCES) Rudnicka-Jezierska W., 1991 - Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodermatales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). p.69 [14]
Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 - Houby. p.398 [49]
W Internecie (LINKS) Lista (3) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać.
List of (3) external links available in professional version; here use link on the left to locate it.
Inne fotografie
Additional photographs
Geastrum fornicatum
młody owocnik, perystom, powierzchna endoperydium, wewnętrzna powierzchnia egzoperydium, miąższ egzoperydium / young sporocarp, peristome, endoperidium surface, inner surface of egzoperidum, flesh in egzoperidum arms; 26.08.2004, Turew k. Kościana
Copyright © by Krzysztof Kujawa
Geastrum fornicatum
rozwijający się owocnik; endoperydium siedzące / developing sporocarp; endoperidium sessile; 26.08.2004, Turew k. Kościana
Copyright © by Krzysztof Kujawa


Copyright © 2002-2005 by Marek Snowarski
Ostatnia zmiana/MODIFIED: 18.03.2005 (utworzona/CREATED 14.07.2002) | Zobacz też rośliny naczyniowe Polski, atlas roślin
Wersja publikacji: 2010.03.10w


praca |