Geastrum coronatum Pers., Syn. meth. fung. (Göttingen): 132 (1801)
gwiazdosz koronowaty (gwiazdosz uwieńczony)
pokrój · habit; 26.08.2004, Turew k. Kościana
copyright © by Krzysztof Kujawa |
pokrój · habit |
pokrój · habit |
|
rozwinięty, świeży owocnik - egzoperydium wygląda na beztrzonkowe · developed, fresh sporocarp - egzoperidum looks sessile | 
rozwinięty, podeschnięty owocnik - staje się widoczna krótka szyjka endoperydium · developed, dried sporocarp - short stalk becomes visible |
|
owocnik (Fruitbody)
 |
ujście zarodników
peristome |
 |
wewnętrzna powierzchnia osłony zewnętrznej
inner surface of exoperidum |
Owocniki początkowo kuliste lub przypłaszczone, (10)20-40(60) mm średnicy, pokryte grzybnią poprzerastaną z podłożem.
Osłona zewnętrzna (egzoperydium) grube, pęka do połowy na (6)7-12 trójkątnych płatów; płaty sztywne, ostro zakończone, niehigroskopijne, silnie rozchylają się i podwijają, zagarniając warstwę grzybni z położem; rozłożony owocnik ma (30)60-180 mm średnicy. Wewnętrzna strona osłony zewnętrznej matowa, wysychając szarawa lub kawowa.
Osłona wewnętrzna (endoperydium) na krótkiej i grubej szyjce, odwrotnie gruszkowata, wyższa niż szersza, (7)10-30(40) mm średnicy; po otwarciu osłony zewnętrznej beżowo-brązowa, ciemnieje szarobrązowa od czarobrązowej. Apofiza wyraźnie wykształcona. Szyjka uwidacznia się u podsychających owocników, krótka i gruba 4 × 5 mm, brązowoczarna z wyraźnym połyskiem. Ujście zarodników (perystom) płaskie lub nieco wzniesione, frędzlowate, bez talerzyka lub często z wyraźną jaśniejszą, kolistą strefą, rzadko z niewyraźnym wałeczkiem wokół. Kolumella wykształcona słabo, sięga do połowy wysokości endoperydium.
zarodniki (Spores)
Gleba czarnobrązowa.
Zarodniki kuliste, brodawkowane (na obwodzie 12 brodawek), brązowe, (4)5-7.5 µm.
Włośnia brązowa, nierozgałęziona, 3.5-10 µm grubości.
występowanie
Stosunkowo częsty. W suchych lub umiarkowanie wilgotnych lasach liściastych i iglastych, często pod bukami i grabami, w parkach, ogrodach.
wartość (Importance)
W Polsce podlega, jak i pozostałe gwiazdosze, ochronie. Bez znaczenia kulinarnego.
No culinary value.
Inne fotografie · Additional photographs
 | | wewnętrzna powierzchnia egzoperydium · egzoperidium internal surface |
|
 | | perystom · peristome |
|
 | | pokrój zaraz po otwarciu osłony zewnętrznej · habit shortly after openning egzoperidum |
|
 | | perystom u bardzo młodego owocnika · peristome in very young sporocarp |
|
 | | pokrój zaraz po otwarciu osłony zewnętrznej · habit shortly after openning egzoperidum |
|
 | | pokrój podczas otwierania się osłony zewnętrznej · habit when openning egzoperidium |
|
 | | młody owocnik, perystom, powierzchna endoperydium, wewnętrzna powierzchnia egzoperydium, miąższ egzoperydium · young sporocarp, peristome, endoperidium surface, inner surface of egzoperidum, flesh in egzoperidum arms |
|
 | | rozwinięty, podeschnięty owocnik - staje się widoczna krótka szyjka endoperydium · developed, dried sporocarp - short stalk becomes visible |
|
w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) — specyfikacja zapisów wg stanu na dzień 2012.01.15
Przyjęte do rejestru:
· z podanym ATPOL: 45299 BE-28, 195366 CC-74, 186407 CC-92,
Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2012.01.15
45299 Geastrum coronatum; Oborniki Śląskie pow. Trzebnica, BE-28; 04.09.2006; trawnik; na ziemi dwa obok siebie; leg. Barbara Wrzesińska; det. Anna Kujawa; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 1/BW/11.10.06, fot. tak, ; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2007. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych. Część II. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2006. Przegląd Przyrodniczy 18(3-4): 3-70
uwagi: tak wygladał "skoszony" egzemplarz
fot. 58360
ten sam dzień później fot. 58361
a to jest ten drugi, którego kosiarka nie oderwała od podłoża
fot. 58362
186407 Geastrum coronatum; 0,8 km na NE od Imielenka, pow. gnieźnieński, woj. wielkopolskie, CC-92; 15.03.2011; zakrzaczenie przy torach kolejowych, głóg; na ziemi pod głogiem 7 owocników z poprzednich sezonów; leg. Barbara Kudławiec; det. Anna Kujawa; eksykat: nie, gatunek chroniony, fot. tak, notatka: nagranie na dyktafon+mapka
uwagi: kilka m od owocników niewielkie dzikie wysypisko odpadów budowlanych
lokalizacja i siedlisko
fot. 413326 fot. 413327
owocniki
fot. 413328 fot. 413329 fot. 413330 fot. 413331 fot. 413332
195366 Geastrum coronatum; pomiędzy wioskami Ryszewo i Zalesie, pow. żniński, woj. kujawsko-pomorskie, CC-74; 24.09.2011; porośnięty krzewami i drzewami (bez lilak, bez czarny, śnieguliczka, topola) opuszczony, zapomniany cmentarz; na ziemi, podłoże piaszczyste, wokoło sterty gruzu, kamieni, także śmieci na całej powierzchni cmentarza kilkadziesiąt, około 50, owocników, większość z poprzedniego/poprzednich sezonów; leg. Barbara Kudławiec; det. Barbara Kudławiec; eksykat: nie, gatunek chroniony, fot. tak, notatka: nagranie na dyktafon+mapki
uwagi: cmentarz mieści się przy drodze asfaltowej, pomiędzy wioskami Ryszewo i Zalesie, wokół pola uprawne
widok na cmentarz:
fot. 464580 fot. 464581
przykładowy stary owocnik
fot. 464582
tegoroczny owocnik
fot. 464583 fot. 464584 fot. 464585 fot. 464586
rozpoznanie i inne zdjęcia w wątku http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/445812.html
literatura · references
· Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 — Houby. [49]
· Rudnicka-Jezierska W., 1991 — Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodermatales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). [14]
· baza „publikacje po 2000 r.”
w Internecie · direct links — lista 2 linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w Pełnej Wersji - przejdź teraz
list of 2 external links available in Full Version - use now
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
kod html: <a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Geastrum_coronatum.htm">
gwiazdosz koronowaty - Geastrum coronatum - gwiazdosz uwieńczony - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.grzyby.pl/gatunki/Geastrum_coronatum.htm]
gwiazdosz koronowaty - Geastrum coronatum - gwiazdosz uwieńczony - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl[/url]
