| Kapelusz |   Owocniki duże, przyrośnięty bokiem, kopytowaty, nieraz bardzo gruby, 100-300(500) mm szerokości i 100-150(250) mm grubości; powierzchnia pofałdowana, z widocznymi koncentrycznymi strefami kolejnych przyrostów; barwa zmienna z czasem, stare części szare, szarawoczarne z kremowymi, brązowymi lub kasztanowymi pręgami; skorupa wierzchnia (krusta) 1-3 mm grubości, początkowo aksamitna, potem naga, niepękająca; brzeg tępy, w okresie wzrostu odznaczający się jaśniejszą lub ciemniejszą barwą: czerwonobrunatną, orzechowobrunatną oraz ciemnej barwy pręgowaniem. W miejscu przyrośnięcia owocnika do podłoża widać białawą, żyłkowaną grzybnię.Hymenofor rurkowaty; warstwy rurek, o grubości 2-7 mm, jedna bezpośrednio nad drugą, bez przedzielającej warstwy miąższu niezarodnikonośnego (tramy). W ciągu roku może być kilka przyrostów, każdy pozostawia jedną warstwę rurek. Rurki brązowe. Pory białawe (białoszare), drobne, 2-4 na mm, przy ucisku natychmiast zabarwiają się na brązowo; starsze pory ochrowe do brązowych. Miąższ jasnobrązowy, o grubości do 30 mm, miękko korkowaty lub włóknisty, koncentrycznie strefowany. Zapach przyjemny, grzybowy. Smak gorzki. Sporocarp large, sessile, hoof-like, often very thick, 100-300(500) mm broad and 100-150(250) mm thick; surface uneven, wavy, with concentric zones; colour changing with age, old part gray, gray-blackish with cream, brown streaks; shell 1-3 mm thick, at first satiny, then glabrous, do not crack; margin obtuse, during grow lighter or darker then rest of fruitbody, red-brownish, nut-brownish or with darker streaks. On surface adhered to substrate whitish, veined mycelium. Hymenophore composed of tubes in layers, on layer 2-7 mm thick, no separating trama between layers. During the year may be created few layers, each for every growth period. Tubes brownish. Pores whitish, pale gray, tiny, 2-4 per mm, quickly bruising brown, older pores ocher to brown. Flesh light brown, up to 30 mm thick, corky or fibrilous, concentrically zoned. Smell pleasant, fungoid. Taste bitter. | |||
| ZarodnikiSpores | Wysyp zarodników jasnocytrynowy. Zarodniki elipsoidalno-wrzecionowate, gładkie, bezbarwne 15-20 x 5-7 µm. Spore print light lemmon-yellow. Spores ellipsoid-fusiform, smooth, hyaline, 15-20 x 5-7 µm. | |||
| Występowanie | Pospolity na niżu i w niższych położeniach górskich. Owocniki są wieloletnie i wyrastają głównie na pniach buków i brzóz oraz innych drzew liściastych, rzadko na iglastych; zarówno na żywych jak i na martwych drzewach. Common. Fruitbodies are perennial and appears on live and dead hardwood trees, usually on beech and birches, also on other hardwoods and rarely on conifers. IV3:98; V3:98; IX3:02,05; X1:09,98; | |||
| WartośćImportance | Niejadalny. Ważny gospodarczo jako, że pospolity i wywołuje białą zgniliznę porażonego drewna. Odpowiednio spreparowany miąższ (trama) owocnika (nasycone chemikaliami) służyły w dawnych czasach jako "hubka do krzesania ognia". Łatwo się zajmował od iskry i tlił. Inedible. Import becouse is widespread and causes White Spongy Trunk Rot, Heart Rots. In old times specially prepared trama of this fungi was used as tinder. It easily started to burn from sparks. | |||
| UwagiRemarks |
Inne pospolite duże kopytowane huby: Pniarek obrzeżony (Fomitopsis pinicola) może być dość podobny gdy mam doczynienia ze starymi, zszarzałymi okazami; gdy przyrasta to jego brzeg jest od białego przez żółty do czerwonobrązowego, stara część jest ciemnobrązowa do czarnej, różni się zdecydowanie barwą miąższu - jest ona jasna i specyficznym kwaskowatym zapachem. Other big hoof-like polypores: Red Banded Polypore (Fomitopsis pinicola) could be similar if older grey one sporocarps; during growing up has margin with white, through yellow to red-brown colours, old crust is dark brown to black; it differs significantly with light trama and specific acidic odour. | |||
| W publikacjach po 2000 r. | Fomes fomentarius (L.) J.J. Kickx - Basidiomycota Flisińska 2004, Szkodzik 2005, Ławrynowicz i in. 2002, Ławrynowicz i in. 2001, Flisińska 2000, Bujakiewicz 2004, Zieliński i in. 2007, Łuszczyński 2000a, Łuszczyński 2001, Bujakiewicz i Kujawa 2000, Lisiewska i Marach 2002, Wojewoda 2002, Flisińska 2000a , Friedrich 2001, Friedrich i Orzechowska 2002, Stasińska 2008a, Szczepkowski i in. 2008, Lisiewska 2004, Stasińska 2003, Stasińska i Sotek 2003, Szczepkowski 2007, Wilga 2004b, Ławrynowicz i Stasińska 2000, Halama i Panek 2000, Łuszczyński 2000c, Lisiewska i Malinger 2001, Adamczyk i in. 2008, Friedrich 2002, Łuszczyński 2007, Ślusarczyk 2007, Czarnecka i Janiec 2002, Flisińska 2002, Bujakiewicz 2006, Ratuszniak i Zduńczyk 2006, Ratuszniak 2007, Flisińska 2000b, Łuszczyński 2008, Kujawa 2008, Chlebicki 2008a, Ławrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Wrzosek 2009, Chachuła 2009, Gumińska 2006, Wojewoda 2008, Wilga 2000b, Wilga 2001a, Wilga 2005c, Wilga i Ciechanowski 2007, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008, Wilga i Wantoch-Rekowski 2008a, Wilga 2008b, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009, Kujawa 2009a, | |||
| Literatura (REFERENCES) | Breitenbach J., Kraenzlin F., 1986 - Fungi of Switzerland 2 - Non gilled fungi n.386 [26II] | |||
| W Internecie (LINKS) | Lista (10) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać. List of (10) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. | |||
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | ||
|
