| OwocnikFruitbody | Kapelusz mniej lub bardziej jednolicie rdzawobr¹zowy do rudego, higrofaniczny, z wiekiem jedynie s³abo p³owiej¹cy; powierzchnia delikatnie filcowata, promieniœcie w³ókienkowata, z wiekiem strefowana ³useczkowato-w³óknista; 50-120(150) mm œrednicy, pocz¹tkowo dzwonkowato-wypuk³y, potem wypuk³y z p³askim garbkiem; brzeg d³ugo podwiniêty i po³¹czony z trzonem pajêczynowat¹ zasnówk¹; obwodowa czêœæ kapelusza z czerwonymi resztkami w³ókien os³ony. Blaszki pocz¹tkowo jasno ochrowobr¹zowawe, potem cynamonowordzawe, czerwonobr¹zowe; szerokie, przy trzonie nieco wyciête z¹bkiem i szeroko przyroœniête; ostrze nieco karbowane i bia³awe. Trzon pocz¹tkowo bia³awy, w górze czerwonobr¹zowawy, z wiekiem szary do szarobr¹zowego; z jednym lub kilkoma doœæ szerokimi pasami cynobrowoczerwonych w³óknistych resztek os³ony; 60-140 x 10-30 mm, z podstaw¹ maczugowato zgrubia³¹. Mi¹¿sz kremowy, pod skórk¹ kapelusza pomarañczowo-br¹zowy, marmurkowaty; bez zapachu (lub s³aby rzodkwi) i o ³agodnym smaku. Pileus more or less homogeneously rusty-brown to russet-coloured, hygrophanous, with age slightly fading; surface delicately tomentose, radially fibrillose, with age zonate and scaly-fibrillose; 50-120(150) mm in diameter, initially campanulate-convex, later convex and flatly umbonate; margin inrolled for a long time with an arachnoid cortina extending to the stipe; along the margin of the pileus red fibrils of the veil remnants. Lamellae at first light ochre-brownish, then cinnamon-rusty, red-brown; broad, at the stipe slightly notched and broadly adnate; edges somewhat crenate and whitish. Stipe initially whitish, at the apex red-brownish, with age grey to grey-brown; with one or more quite broad streaks of cinnabar-red fibrillose veil remnants; 60-140 x 10-30 mm, with a clavate base. Flesh cream-coloured, under the pileal cuticle orange-brown, marbled; odourless (or weakly raphanoid) and mild in taste. |
| ZarodnikiSpores | Wysyp zarodników rdzawobr¹zowy. Zarodniki elipsoidalne, s³abo i drobno brodawkowane, 9.5-13 x 5-7 µm. Spore print rusty brown. Spores ellipsoid, weakly and finely verrucose. |
| Wystêpowanie | Doœæ pospolity. Owocniki wyrastaj¹ od lata do jesieni, czêsto w du¿ych grupach pod brzozami, g³ównie w lasach iglastych, na pod³o¿u kwaœnym, ubogim. Common. Summer-fall, often in large groups under birches, on acidic, nutrient-poor soils. VII3:98; X3:04; |
| WartoœæImportance | Czescy autorzy podaj¹, ¿e jadalny. U innych jest podawany ró¿nie. Nawet jeœli jadalny to jednak chyba nie warto go zbieraæ. Edible according to Czech authors (there are also other opinions) anaway should be avoided becouse other similar species may be poisonous. |
| UwagiRemarks | Jest to jeden z nielicznych ³atwych do rozpoznania zas³onaków, a to z uwagi na du¿e rozmiary i wyraŸne czerwone paski na trzonie. Odmiana var. luteoornatus jest bardziej matowa, a zasnówka na trzonie jest ¿ó³ta, ¿ó³tobrunatna. Przewa¿nie w górskich lasach iglastych, pod sosnami i œwierkami, wyrasta rzadki zas³onak ustrojony (Cortinarius paragaudis) jest on mniejszy, ma jaœniejszy kapelusz, w dolnej czêœci d³ugiego trzonu jest kilka br¹zowoczerwonych kosmkowatych opasek. Jego zarodniki s¹ istotnie mniejsze. It is one of few easily distinguishable Cortinarius due to its large size and distinct red streaks on the stipe. The variety var. luteoornatus is more dull, and its cortina on the stipe is yellow, yellow-brown. Usually in the mountains in conifer forests, under pines and spruce, we can find the rare Cortinarius paragaudis , which is smaller, has a lighter-coloured cap, and the lower part of its long stipe has several brown-red fibrillose bands. Its spores are considerably smaller. |
| W publikacjach po 2000 r. | Cortinarius armillatus (Fr.) Fr. - Basidiomycota wg. Index Fungorum: C. armillatus (Alb. & Schwein.) Fr. Flisiñska 2004, Szkodzik 2005, Flisiñska 2000, £uszczyñski 2001, Wojewoda i in. 2004, Stasiñska 2008a, Szczepkowski i in. 2008, Wilga 2004b, Adamczyk i in. 2008, £uszczyñski 2002, £uszczyñski 2007, £uszczyñski 2008, £awrynowicz 2000, Gierczyk i in. 2009, Fiedorowicz 2009, Kujawa 2009a, |
| Literatura (REFERENCES) | Breitenbach J., Kraenzlin F., 2000 - Fungi of Switzerland 5 - Cortinariaceae n.295 [26V] Gerhardt, E., 1995 - Przewodnik grzyby. p.214 [1] Garnweidner, E., 1994 - Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. n.242 [3] Grünert, H. i R., 1995 - Grzyby. Leksykon przyrodniczy. p.154 [7] Vesely, Kotlaba, Pouzar, 1972 - Prehled ceskoslovenskych hub. p.305 [11] |
| W Internecie (LINKS) | Lista (8) linków zewnêtrznych, w tym miejscu, dostêpna w wersji profesjonalnej; tutaj u¿yj linku w tytule tego bloku aby je odszukaæ. List of (8) external links available in professional version; here use link on the left to locate it. |
| Fotografie 1:1 (Natural size photographs) |
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostêpna tylko w wersji profesjonalnej Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version |
| Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkê aby zobaczyæ tablicê wszystkich fotografii: Selected collections. Click on small photo to see all pictures: | |
|
